Print Buyer: Interview met René Verkaart over custom typografie

Creative Director

Print Buyer Magazine publiceert een interview met René Verkaart over typografie en custom huisstijl lettertypes. Het artikel heeft de titel ‘Karakter door letter’. Het interview werd gedaan door Ed Boogaard, een zeer geïnteresseerde en enthousiaste redacteur.

Interview: René Verkaart over custom typografie

Print Buyer publiceert een interview met René Verkaart over typografie en custom huisstijl lettertypes. Het artikel heeft de titel ‘Karakter door letter’. Het interview werd gedaan door Ed Boogaard, een zeer geïnteresseerde en enthousiaste redacteur.

Voor een aantal klanten hebben we custom lettertypen gemaakt die gebruikt worden in identiteiten en productlijnen. De kracht van een eigen lettertype is enorm! Het is een onderscheidend vermogen op een niveau dat je niet kunt missen. Communiceren doe je vaak door middel van teksten en teksten schrijf je dan weer in het custom huisstijl lettertype. Op die manier print je de identiteit van je bedrijf in het geheugen van de ontvanger.

Print Buyer artikel

Bij een nieuwe huisstijl gaat alle aandacht meestal naar het nieuwe logo en de nieuwe kleuren. De kracht van een woordmerk of een lettertype wordt daarbij vaak onderschat. En dat is jammer, vindt ontwerper René Verkaart: 
René – “Letters en woorden vormen immers de basis van alle communicatie. Een eigen lettertype kan je identiteit enorm versterken.”

Het meest gebruikte lettertype is de Arial. Het is standaard, in allerlei varianten op elke computer aanwezig en lijkt voor bijna elke toepassing geschikt. En dat is volgens Verkaart ook direct het nadeel van de Arial: 
René – “Het gebruik van zo’n letter, die op zijn beurt ook nog eens is afgeleid van het oorspronkelijke lettertype Helvetica, heeft niets eigens en niets onderscheidends. Terwijl je dat toch juist wilt bereiken met een huisstijl.” 
Hij gaat bij een huisstijl dan ook altijd op zoek naar een bestaande letter die, al dan niet aangepast, past bij het karakter en de identiteit van het bedrijf of het product. Maar mooier nog is het ontwerpen van een ‘custom huisstijl lettertype’ – een handgemaakt lettertype als onderdeel van de complete identiteit. 
René“Grote internationale merken als Mercedes, Bosch, Audi en Vodafone beschikken over een eigen herkenbaar lettertype. Maar ik denk dat het ook juist voor kleinere bedrijven een goede investering kan zijn. Zij hebben immers vaak veel minder momenten en mogelijkheden om een blijvende indruk achter te laten en hun karakter te tonen. Een goede letter helpt daarbij.”

Letters en typografie

René Verkaart is designer, opgeleid aan de Academie Beeldende Kunsten Maastricht, en bovendien autodidact typograaf. Zijn ontwerpbureau Stoere Binken Design specialiseert zich in strategische merkontwikkeling en corporate design. Characters Font Foundry is gespecialiseerd in custom fonts voor branding, verpakking en reclame:
René“We ontwerpen veel logo’s, huisstijlen en websites en houden ons bezig met de praktische toepassing ervan in bijvoorbeeld brochures of op verpakkingen.” 
Zijn persoonlijk voorliefde voor letters en typografie ontwikkelde Verkaart zelf: 
“Daar kreeg je destijds op de Academie maar weinig van mee. Ik heb toen bijvoorbeeld nooit letters getekend, en dat vind ik een groot gebrek. Niet iedereen hoeft het uiteindelijk goed te kunnen, maar ik vind wel dat je moet begrijpen hoe letters in elkaar zitten en hoe typografie werkt. Gelukkig is typografie nu wel onderdeel van de opleiding.
Nederland staat internationaal bekend om zijn ‘Dutch Design’, ook op lettergebied: “Zeker in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw hebben we baanbrekend werk geleverd op typografisch gebied. Tegenwoordig is het ‘Haagse stempel’ wel heel herkenbaar – het zijn goede letters, maar allemaal zichtbaar afkomstig uit dezelfde traditie.

Eigen letters

Verkaart’s eerste eigen letter stamt uit 1996. 
René – “Ik had net het ‘CFF Kryptonite’-logo ontworpen – een sterk typografisch beeldmerk, een woordmerk dus eigenlijk. En ik dacht: daar zit een lettertype in.” 
Sindsdien tekende Verkaart schetsboeken vol letters, woorden en alfabetten.
René – “De ‘Kryptonite’ verscheen in 2002 als compleet lettertype, later volgde onder andere de zeer leesbare ‘CFF Insider Pro’ (Die gebruiken we bijvoorbeeld zelf voor Stoere Binken Design) en de ‘CFF Nordic Narrow’: Dat is een complete familie van zestien fonts – dat zijn de verschillende varianten, zoals cursief en vet. Ik heb er, met onderbrekingen, vijf jaar aan gewerkt.”

Letters hebben meer overtuiging nodig

De ‘CFF Nordic Narrow’ is volgens Verkaart een ‘typisch Scandinavisch’ lettertype: Schreefloos met veel diagonalen. De letter werd niet voor een klant ontworpen en dus voor iedereen beschikbaar. René geeft toe dat dat niet altijd eenvoudig valt uit te leggen: “Mensen zeggen ook vaak “Er zijn toch al genoeg lettersoorten?”. Maar dat werkt net als met kleur: pas als je er iets aan verandert, valt het mensen meteen op. Maar bij kleur hebben mensen veel meer gevoel, letters hebben meer overtuiging nodig.”
Neem contact op met Characters Font Foundry
René Verkaart

Licenties

Hij legt uit dat er wat hem betreft eigenlijk drie opties zijn: 

  1. Je kunt bij een huisstijl kiezen voor een bestaand lettertype dat het beste bij je identiteit en uitstraling past. Zo’n lettertype is dan niet exclusief voor jouw bedrijf of merk, maar er is in ieder geval over nagedacht. 
  2. Ook is het mogelijk om, onder voorwaarden, een bestaand lettertype aan te passen zodat het een eigen beeldmerk oplevert: 
    René – “Vrijwel elk logo dat wij ontwerpen maakt gebruikt van een aangepast lettertype. Ik vind dat je dan best met een lettertype mag spelen: hier en daar een schreef weglaten of iets spiegelen of een stok of staart schuin aansnijden.”
  3. En dan is er nog het ‘custom font’, een compleet eigen lettertype dat uitsluitend door de opdrachtgever mag worden gebruikt. Verkaart: 
    René – “Een eigen letter kost geld – dat kan in de tienduizenden euro’s lopen. Toch kan het voordelen opleveren, ook financieel. Voor elk bestaand lettertype heb je licenties nodig om het te mogen gebruiken. En als je licenties voor vele duizenden gebruikers binnen je bedrijf moet kopen, dan loopt dat flink in de papieren. Dat kan voor grote bedrijven een extra aanleiding zijn om een eigen letter te laten ontwerpen.”

Doorlooptijd voor een custom font

Voor een in opdracht vervaardigd lettertype heeft Verkaart zo’n drie tot zes maanden nodig. 
René – “Het verandert bovendien onze manier van werken. Eerst moet de letter klaar, pas dan kunnen we aan de huisstijl gaan werken.” 
In een eerste gesprek probeert hij te bepalen welk doel de opdrachtgever heeft. 
René – “Gaat het om een restyling of om een compleet nieuwe huisstijl? Wat willen we bereiken, en wie? Het gaat om de identiteit, en daar is naast het logo, de kleur en de vorm ook het lettertype een belangrijk onderdeel van.”

Vervolgens gaat Verkaart aan de slag: 
René – “Ik begin meestal met de letters ‘g’, de ‘a’ en de ‘e’. Dat zijn karakteristieke letters die het gezicht bepalen van een lettertype. In principe is er op dat moment nog van alles mogelijk, maar toch zijn er strakke kaders – een absolute voorwaarde is bijvoorbeeld dat een letter leesbaar blijft.” 
Tijdens het ontwerpproces laat Verkaart de opdrachtgever wel schetsen zien om de richting te bepalen, maar de eerste officiële presentatie betreft meestal het zogenoemde ‘hamburgefontivs’: 
René – “In dat woord zitten alle belangrijke letters uit een font.”

Verloedering

Op internet zijn inmiddels allerlei websites en programma’s beschikbaar waarmee iedereen zijn eigen lettertype kan ontwerpen. Verkaart waarschuwt echter voor de ‘verloedering’ van de typografie: 
René – “Het zijn vaak simpele tooltjes waarmee je snel even zesentwintig letters op een rijtje zet. Maar typografie is veel breder dan alleen A tot en met Z. Natuurlijk kun je van een ‘b’ ook een ‘d’ en een ‘p’ maken, en van een ‘v’ een ‘w’, maar je zult zien dat dat in een tekst niet klopt. Sterker nog: aan de ruimte tussen de letters herken je een goed lettertype. Spatiëring is zeer belangrijk voor een font. Voor elke mogelijke lettercombinatie moet je vooraf de optimale letterafstand bepalen, dat luistert zeer nauw.” 
Hij benadrukt daarom nog maar eens: 
René – “Letters en woorden vormen de basis van alle communicatie. Een goed ontworpen eigen lettertype kan je identiteit enorm versterken.”

Bijvoorbeeld Vodafone

Ontwerper René Verkaart noemt het vorig jaar door Philips doorgevoerde nieuwe lettertype als voorbeeld van een subtiele verbetering van een bestaande huisstijl: 
René – “Maar ze hebben het wel erg geruisloos ingevoerd – daar had van mij best wat meer aandacht aan mogen worden besteed.”

Hij roemt het door het internationaal opererende bureau Dalton Maag ontworpen letter voor Vodafone uit 2005: 
René – “Een prachtig voorbeeld van een volledig doordacht lettertype.”

Op de website van Dalton Maag vertelt Anna Russell (Brand Manager Vodafone Group): “We zochten een eigentijds en fris lettertype dat zich duidelijk onderscheid. Maar het belangrijkste was dat het lettertype exclusief bij Vodafone hoorde en ook als zodanig herkenbaar zou zijn voor al onze klanten over de hele wereld. We hebben daarom nauw samengewerkt met Dalton Maag om tot een flexibel lettertype te komen dat geschikt is voor korte teksten en opvalt in advertenties, maar ook zeer leesbaar blijft als we het gebruiken in langere teksten voor brieven, rekeningen en tijdschriften.”

Omdat Vodafone wereldwijd in vele talen communiceert, creëerde Dalton Maag een lettertype dat meer dan vijftig talen ondersteunt, in zowel Latijns als Cyrillisch en Grieks schrift. Op die manier bereikt Vodafone 2,5 miljard mensen in hun eigen taal. De Vodafone letter, uitsluitend te gebruiken door Vodafone, is gebaseerd op het bestaande Interface lettertype van Dalton Maag, dat door het ontwerpteam volledig werd aangepast aan de identiteit van Vodafone.

Bron: Ed Boogaard schrijft

Help ons door dit blog te delen

Als je dit blog nuttig vindt zouden we het zeer stoer vinden als je het wilt delen. Thanks!