Wat is een vector bestand: wat kun je ermee? (update 2019)

Creative Director

Een vector bestand is een grafisch bestand dat is opgebouwd uit lijn informatie. Dit kan zowel 2D vector graphics, bitmap afbeeldingen en tekst bevatten. Het wordt voornamelijk gebruikt door professionals in de grafische design industrie. Een veelgebruikt bestandsformaat voor vector bestanden is ‘EPS’.

Wat is een vector bestand?

Een vector bestand is een grafisch bestand dat is opgebouwd uit vector informatie. Vectoren zijn paden die gedefinieerd worden door een begin-, en eindpunt met daartussen andere punten, krommen (curves), polygonen, etc. Vectoren zijn lijnen, in tegenstelling tot pixel bestanden die uit punten bestaan, de zogenaamde ‘pixels’. In de regel zijn vector bestanden vaak scherper dan pixel bestanden.

vector bestand

Hoe herken ik een vector bestand?

Je kunt deze het snelst herkennen aan de bestandsextensie. Veel voorkomende bestandsformaten zijn:

  • .EPS (Encapsulated PostScript)
  • .AI (Adobe Illustrator)
  • .PDF (Portable Document Format)
  • .SVG (Scalable Vector Graphic)
  • .CDR (CorelDRAW)
  • .CMX (Corel Exchange)
  • .CGM (Computer Graphics Metafile)
  • .DXF (AutoCAD)
  • .WMF (Windows Metafile)

Het standaard formaat om vector bestanden op te slaan is het EPS formaat. Deze bestanden kunnen door vrijwel elk grafisch opmaak programma geopend, bewerkt én weer opgeslagen worden.

Waarvoor gebruik je een vector bestand?

Vector bestanden komen met name goed van pas voor toepassingen die loepzuiver en onbeperkt schaalbaar moeten zijn. Denk daarbij aan bestanden voor print media zoals logo’s, huisstijlen, infographics, etc. Maar ook een gevelbelettering van 6 meter breed of het plotten van sticker materiaal voor een stoere bestelbus.

Morpak Sprinter vector bestand
Stoer ontwerp voor de Morpak bestelbus.

Hoe is een vector bestand opgebouwd?

Het bestand kan bestaan uit vele individuele objecten, opgebouwd uit lijnen, curves en vormen, aangevuld met kleuren, patronen en effecten. Doordat de objecten uit vectoren bestaan kunnen ze onbeperkt geschaald worden, met behoud van kwaliteit. 
Vector bestanden kunnen ongestraft omgezet worden naar andere bestandsformaten, zonder het originele bestand te beïnvloeden.

Wat zijn de voor- en nadelen van een vector bestand?

Vector bestanden zijn een zeer krachtig en veelzijdig bestandsformaat, maar heb je er als niet-professionele gebruiker ook wat aan? Dit zijn de voor- en nadelen:

Voordelen

  • Onbeperkt schaalbaar: Een vector afbeelding kan probleemloos 1.000% vergroot of verkleind worden zonder verlies van kwaliteit.
  • Onbeperkt aanpasbaar: Je kunt een vector bestand altijd openen, aanpassen en weer opslaan, zonder verlies van enige kwaliteit.
  • Kleine bestanden: Vectoren zijn feitelijk mathematische code, waardoor de bestanden zeer klein blijven. Een JPG van hetzelfde bestand kan bijvoorbeeld 5x zo groot zijn.
  • Resolutie onafhankelijk: Vectoren zijn lijnen en dus altijd scherp. Beeldresolutie – bijvoorbeeld 300 dpi – zoals je dat van Photoshop bestanden kent, is niet van belang.
  • Vrijstaand: Vector bestanden tonen uitsluitend de lijnen en vullingen van het object. De omgeving blijft dus ‘leeg’ en daarmee het object vrijstaand.

Nadelen

  • Specialisme vereist: Het vereist veel expertise met betrekking tot het verwerken van vormen, kleuren, lettertypes, etc. Zeker als het gedrukt gaat worden.
  • Tijdrovend: Het kost vaak veel tijd om een goed vector bestand te maken. Zeker als het gedrukt gaat worden.
  • Vergeet fotorealistische technieken: Door het lineaire karakter is het heel moeilijk verlopen (gradients) en foto realistische effecten te creëren. Het vereist het hoogste niveau van illustreren om dit geloofwaardig te laten zijn. 

Vergeet Microsoft Office

Microsoft Office programma’s als Word, Excel, Powerpoint en Publisher zijn niet geschikt om vector bestanden te maken of openen. Wij krijgen deze vraag vaak van onze klanten.

Vector bestand openen

Een bestand open of importeer je het gemakkelijkst met behulp van een professioneel grafisch programma als:

Let op: als je een vector bestand met Adobe Photoshop opent, dan converteer je het automatisch naar een pixel bestand. Je kunt deze daarna niet meer als valide vector bestand opslaan en gebruiken.

Vector bestand maken

Een vector bestand maken kan op verschillende manieren. Elke manier heeft zijn eigen methode en technieken. Vector bestanden worden meestal gemaakt in Adobe Illustrator of Affinity Designer. Dit is de industry standard als het gaat om grafische- en tekenprogramma’s. 

Hier een aantal vragen van Stoere Binken Design klanten en website bezoekers die we in het verleden beantwoord hebben:

FAQ: Is een vector bestand hetzelfde als een EPS?

Ja, in principe wel. EPS is een export formaat, dus geen bestand. Een vector bestand kun je ook als ander bestandsformaat exporteren, onafhankelijk van het EPS formaat.

FAQ: Kan ik een vector bestand converteren naar een JPG?

Ja, je kunt deze openen in fotobewerking software als Adobe Photoshop. Let wel op dat het dan geen vector bestand meer is en je deze niet meer als vector kunt opslaan. Het is nu een pixel bestand.

FAQ: Kan ik een JPG opslaan als vector bestand?

Dit werkt niet en is iets wat je absoluut nooit doen! De bestandsextensie veranderen betekent niet dat je het bestand zelf verandert. Het blijft een pixel bestand en is géén valide vector bestand.

FAQ: Kan ik Microsoft Office programma’s gebruiken om een vector bestand te maken?

Helaas zijn Microsoft Office programma’s als Word, Excel, Powerpoint en Publisher niet geschikt om vector bestanden te maken of openen. Deze programma’s zijn geschikt voor tekstbewerking en niet voor het maken van valide vector bestanden.

Vector bestand bewerken

Als je een dergelijk bestand wilt bewerken heb je een grafisch tekenprogramma nodig. Er zijn een aantal goede opties voor zowel Mac als Windows beschikbaar:

Vectoren omzetten naar pixel bestand

Stel je wilt een EPS (vector) omzetten naar een JPG (pixel) bestand:
Je kunt een foto niet scannen en als vector afbeelding bewaren. Het blijft altijd een pixel bestand. Je kunt een vector formaat wel converteren naar een bitmap afbeelding. Dit proces heet ‘rasteriseren’. 
Een vector afbeelding is onbeperkt schaalbaar en daarmee kun je die op het gewenste formaat openen, bewerken en bewaren als een bitmap afbeelding. Van een vector bestand maak je dan bijvoorbeeld een JPEG, PNG of TIFF. 
Veel voorkomende toepassingen zijn vector logo’s die omgezet worden voor het internet. De meest bruikbare web formaten zijn dan JPG, GIF, PNG en SVG.

Pixel bestand omzetten naar vectoren

Stel je wilt een JPG (pixel) omzetten naar een EPS (vector) bestand:
De enige mogelijkheid om van een foto een vector bestand te maken is door deze over te trekken in een grafisch tekenprogramma. Deze bewerking wordt ook wel ‘vectoriseren’ of ‘tracen’ genoemd en kan tijdrovend zijn als je het goed wilt doen. Je zult de afbeelding vaak nog met de hand moeten nabewerken omdat de pixels niet altijd goed omgezet worden in vector lijnen.
Het vectoriseren van een JPG afbeelding kan op meerdere manieren. Wij adviseren om hiervoor Adobe Illustrator of Affinity Designer te gebruiken.

Vectoriseer een .JPG met Adobe Illustrator

Om in Adobe Illustrator een JPG afbeelding te vectoriseren doe je het volgende:

  1. Plaats de afbeelding in het document: Bestand –> Plaatsen…
  2. Stel de Overtrek opties in: Object –> Actief overtrekken –> Overtrek opties…
  3. Vectoriseer de afbeelding
  4. Na het vectoriseren: Object –> Uitbreiden…

Let op: Bij complexe afbeeldingen vereist deze behandeling achteraf wat werk, aangezien er waarschijnlijk te veel knooppunten gegenereerd worden.

Enkele andere software pakketten om een JPG afbeelding mee te vectoriseren zijn:

  • Autotracer.org: dit is een gratis website waar je een pixel bestand kunt uploaden die automatisch wordt omgezet naar een EPS, SVG, AI of PFG bestand.
  • CorelDraw

Help ons door dit blog te delen

Als je dit blog ‘Wat is een vector bestand’ nuttig vindt zouden we het zeer waarderen als je het wilt delen. Thanks!